از تصمیم‌سازی تا طرحواره‌سازی: تلفیق ساخت و ساز گرایی، تصمیم‌سازی و طرحواره‌های ذهنی در آموزش ریاضی برای ارتقای تدریس و یادگیری ریاضی

نوع مقاله : مقاله علمی -ترویجی (تألیفی)

نویسنده

عبدالله محمدی

گروه ریاضی کاربردی، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه فردوسی مشهد.

10.22067/tmsj.2025.94733.1068

چکیده

این مقاله با هدف ارائه‌ی سبک تدریس نوین در آموزش ریاضی، به تحلیل تعامل پویای سه مؤلفه‌ی کلیدی ‎«‎تصمیم‌سازی، ساخت‌وسازگرایی و طرحواره‌های ذهنی‎»‎ می‌پردازد. بر اساس یافته‌ها، آموزش تصمیم‌سازی، به‌عنوان فرایند طراحی گزینه‌ها، تحلیل شرایط و ارزیابی پیامدها پیش از تصمیم‌گیری، در بستر ساخت‌وسازگرایی، نقشی محوری در شکل‌گیری طرحواره‌های انعطاف‌پذیر شناختی ایفا می‌کند. مدل مفهومی پیشنهادی نشان می‌دهد که معلم با طراحی موقعیت‌های تعارض‌برانگیز و مسئله‌محور در ‎«‎منطقه‌ی رشد تقریبی»، دانش‌آموزان را به انتخاب آگاهانه‌ی راهبردها، بازخوردگیری فعال و بازسازی راه‌حل‌ها ترغیب می‌کند. این فرایند نه‌تنها درک رابطه‌ای مفاهیم (در مقابل درک ابزاری) را تقویت می‌کند، بلکه از طریق سناریوهایی مانند انتخاب روش حل، تحلیل خطا و طراحی مسئله، به شکل‌گیری طرحواره‌های پایدار و انتقال‌پذیر می‌انجامد. گزارش تجربه‌ی عملی در کلاسِ باانگیزه‌ی پایین، مؤید کارایی این چارچوب در افزایش خودکارآمدی، تفکر انتقادی و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان است. 

کلیدواژه‌ها

تصمیم‌سازی

طرحواره‌های مفهومی

آموزش ریاضی

یادگیری فعال

ساخت ‌گرایی

---